DAKBEDEKKING

De dakbedekking is de waterkerende laag op het dak, of maakt deel uit van de dakopbouw. Omdat het dak steeds vaker als vijfde gevel in het ontwerp wordt geïntegreerd, of juist als extra oppervlak voor tuinen of parkeren wordt benut, heeft de dakafwerking meer esthetische mogelijkheden gekregen in de vorm van nieuwe materialen. Dit dakbedekkingoverzicht is dan ook vanuit de verschillende materialen opgezet.

 
In dit overzicht ontbreken de dakpannen en dakleien, die krijgen een eigen themapagina. Ook zullen de zonnecellen, zonnepanelen en aanverwante dakbedekkingen op een eigen themapagina verschijnen. Meer informatie over dakvormen en dakramen kunt u op de desbetreffende themapagina's vinden.

Van oudsher is bitumen het residu van aardolie, tegenwoordig wordt het speciaal gemaakt. Bitumen is een plastisch materiaal, waardoor het vervormbaar is bij hoge temperaturen, het heeft een goed hechtend vermogen en is blijvend waterdicht.

Bitumineuze dakbanen zijn er in 3 typen.

 
Geblazen bitumen
Geblazen bitumen ontstaat door het inblazen van lucht in bitumen die op een temperatuur van 200° C is gebracht. In het werk wordt geblazen bitumen vloeibaar met bekemmers aangebracht. Dakbanen van geblazen bitumen bestaan uit een drager van glasvlies of polyestermat die gedrenkt is in de geblazen bitumen;

 
APP-gemodificeerd bitumen
APP staat voor Atactisch PolyPropyleen dat ontstaat bij de fabricage van polypropyleen. Door de toevoeging van APP is het bitumen makkelijker te verwerken, krijgt het een hoge temperatuurstabiliteit en is makkelijker te verwerken. Het vergt later minder onderhoud en is geschikt voor recycling. Bitumen met APP is zwart of gemineraliseerd.

 

 
 
SBS-gemodificeerd bitumen
SBS is Styreen Butadien Styreen, een synthetisch geproduceerd rubber. Door de toevoeging van SBS krijgt het bitumen een lager verwekingspunt, verhoogt de elasticiteit en zorgt voor een betere hechting. Bitumen met SBS is altijd afgewerkt met mineraal of granulaat.

 
Gerecycled bitumen
Oude bitumineuze dakbedekkingen die bij sloop of herbouw vrij komen kan worden gerecycled en hergebruikt worden als dakbedekking, maar ook als asfalt. Veel van de hierboven omschreven producten worden zelfs al van 100% gerecycled bitumen gemaakt. Een nieuwe ontwikkeling in gerecyclede bitumen dakbanen is de zogenaamde klittenbanddakbaan, die waarbij het klittenband mechanisch op de ondergrond wordt bevestigd, waar de dakbanen over uit gerold worden.

Licht doorlaten, daar is het bij glazen daken, of het glasdak, om te doen. Ook wordt nogal eens voor een glazen dak gekozen, als een buitenruimte bij de binnenruimte wordt getrokken. Met het gebruik van de nieuwe ruimte verliest de al bestaande binnenruimte geen daglicht.

 
Afhankelijk van de afmetingen van het glazen dak, is er een hulpconstructie nodig. Omdat alles bij een glazen dak in het zicht is, wordt de hulpconstructie met veel oog voor detail ontworpen. Constructiematerialen kunnen aluminium, staal, hout, beton of glas zijn.

 
Hoe kan het glazen dak voldoende warmte, koude en geluid isoleren, veilig zijn en schoon blijven? Met verschillende glassoorten is dit op te lossen:

• Toepassing van meerdere glaslagen isoleert tegen kou. Als er tussen de glaslagen een gas wordt toegepast isoleert het ook akoestisch;
• Zonwerend glas met een reflecterende laag isoleert tegen de warmte. Maar absorberend glas kan hiervoor ook gebruikt worden;
• Voor de veiligheid, waarmee zowel doorvallen als inbraak wordt bedoeld, wordt gelaagd glas of gehard glas toegepast. Bij gelaagd glas houdt een folie tussen de glasbladen het glas bij breuk bijeen. Gehard glas heeft van zichzelf een grotere weerstand waardoor het in grote stukken uiteenvalt, met minder kans op schade of blessures;
• Zelfreinigend glas zorgt er tenslotte voor vuil zich niet ophoopt.

 
Met de toepassing van absorberend glas wordt al voor gekleurd glas gekozen, maar ook andere  gekleurde glassoorten en structuurglas bieden ook tal van ontwerpmogelijkheden.

Platte daken en hellende daken zijn als groendak uit te voeren. Een andere term die ook wel wordt gebruikt is vegetatiedak. De begroeiing bestaat doorgaans uit sedum, mos, gras, kruiden of een combinatie van die plantjes. Struiken en bomen zijn ook toe te passen, deze vragen alleen een dikkere substraatlaag waar de bouwkundige constructie op berekend moet zijn.

Een groen dak heeft de volgende standaard opbouw:

• Een waterdichte en wortelbestendige dakbedekking;
• Een beschermlaag tegen mechanische beschadigingen van de dakbedekking;
• Een drainagelaag (bijvoorbeeld kunststof of minerale laag);
• Een filterlaag;
• Een substraatlaag;
• De vegetatielaag.

 
Afhankelijk van de toegepaste vegetatie biedt het groendak voordelen voor het milieu. Een zwaar groendak met een flink substraatpakket voor struiken, bomen of gras houdt zelf veel vocht vast, een zogenaamd retentiedak. Zulke daken ontlasten de riolering aanzienlijk, waardoor er serieus minder capaciteit nodig is om het regenwater af te voeren. Sowieso wordt het regenwater dat wel afgevoerd moet worden vertraagd afgevoerd, waardoor ook de piekbelasting op de riolering minder is. Elk groen dak draagt bij aan de duurzaamheid van de dakbedekking, die gaat langer mee. Er wordt wel gesproken van een verdubbeling van de levensduur.

 
Groene daken warmen de omgeving veel minder op dan daken met een donkere dakbedekking. Hierdoor loopt het hitte-eilandeffect in de stad minder op.

 
Meerdere organisaties zetten zich in om de ruimte die we ons aangemeten hebben meervoudig te gebruiken, onder andere met behulp van groene daken. De International Green Roof Association geeft jaarlijks prijzen aan het meest inspirerende groendak-initiatief, de organisatie Leven op daken wil een nationaal kennisplatform bieden over het meervoudig ruimtegebruik.

Kunststof dakbedekking is geschikt voor zowel platte als hellende daken. Een belangrijk kenmerk en voordeel van kunststof dakbedekking is dat het niet met een brander hoeft te worden aangebracht. Verwerking kan door middel van verkleving of lassen, vaak met mechanische bevestiging in de overlap of met ballast. In veel gevallen is het ook 100% te recyclen. 

 
Soorten kunststof dakbedekking 
Er worden 4 belangrijke soorten kunststof dakbedekking onderscheiden. 

 
APAX

APAX is een half kunststof en half bitumineuze dakbedekking met alle voordelen van een goede kunststof dakbedekking. APAX is de nieuwe dakbaan en kan waar nodig zonder open vuur worden verwerkt en voldoet daarmee aan de NEN 6050 (Ontwerpvoorwaarden voor brandveilig werken aan daken - Gesloten dakbedekkingssystemen). APAX is in de meeste gevallen als 1-laags systeem aan te brengen en is hierdoor relatief licht in gewicht. Met een levensduur van 35 tot 40 jaar is APAX een goede concurrent voor EPDM dakbedekking.
 
 
EPDM

 
EPDM is de afkorting van Ethyleen Propyleen Dieen Monomeer en is een synthetisch rubber. EPDM bevat geen chloor, weekmakers, halogenen en plasticiden. De levensduurverwachting van EPDM is ongeveer veertig jaar en is te danken aan de hoge resistentie tegen ozon en UV-straling. EPDM dakbanen kunnen uit één stuk geleverd worden, waardoor daken veel minder naden heeft. De naden worden met lasverbindingen gemaakt. Ongewapende en ongecacheerde EPDM folies zijn het minst belastend voor het milieu.

Eenmaal geplaatst vraagt EPDM nog nauwelijks onderhoud. EPDM is verkrijgbaar in zwart en grijs.

 
EVA

 
Ethyleen Vinyl Acetat Terpolymeer zijn materialen waarin geen weekmakers en chloriden zijn toegepast. De EVA dakbanen zijn in vele kleuren beschikbaar en bij grote hoeveelheden is de kleur naar eigen inzicht te bepalen. Een belangrijk onderscheid is, dat de dakbanen tot in de massa door en door gekleurd zijn, dit in tegenstelling tot sommige andere dakbanen die alleen van een gekleurde toplaag zijn voorzien.

 
PVC

 
PVC dakbedekking is een weekgemaakte Poly Vinyl Chloride met weekmakers en een UV-stabilisator, de dakbanen worden vaak met een föhn aan elkaar gelast met een föhn. Op polystyreen of bitumen cacheer- of onderlagen wordt tijdens het bevestigen veelal een glasvlies scheidingslaag toegepast. PVC dakbedekkingen zijn goed bestand tegen chemicaliën, maar het wordt wel aangetast door organische (bitumen) materialen. PVC dakbanen worden losliggend met balast of mechanisch bevestigd. De levensduur van PVC dakbedekking is hoger dan die van bitumineuze dakbedekking. 

 
Polycarbonaat, PC, wordt in de harde vorm als golfplaten nog steeds toegepast.

 
TPE
Dakbanen van Thermo Plastisch Elastomeer, waar TPE de afkorting van is, kunnen mechanisch bevestigd, losliggend en geballast, partieel of volledig gekleefd worden. TPE-dakbanen zijn blijvend elastisch. Ze zijn bestand tegen uv, ozon, rot en chemische invloeden, logen niet uit en zijn te combineren met alle gangbare bouwmaterialen. De levensduurverwachting is 25 jaar en het TPE-polymeer is te recyclen. De brandvertragers zijn halogeenvrij en niet giftig. Bij brand veroorzaken de dakbanen geen rookontwikkeling en komen er geen giftige gassen vrij. Het dak kan met zachte zeep en een wisser of zachte bezem worden schoongemaakt.

Aluminium dakbedekking
Aluminium is als dakbedekking populair vanwege de hoge weerstand tegen corrosie. De natuurlijke oxidelaag wordt in de loop van tijd alleen maar dikker. De vorming van deze oxidelaag is met een chemisch proces ook te versnellen. Net als zink is een aluminium dak met roeven of met felsnaden uit te voeren. Maar er zijn ook voorgevormde dakplaten in de markt, bijvoorbeeld trapeziumvorm, die in lange lengten toegepast kunnen worden. Aluminium komt ook als buitenplaat voor bij sandwichpanelen, waarmee grote overspanningen te halen zijn.

 
Koperen dakbedekking

 
Van de metalen die voor dakbedekking in aanmerking komen heeft koper de langste levensduur, circa 200 tot 300 jaar. Roodkoper verkleurt en krijgt een groen patina die het materiaal tegen aantasting beschermt. Vlakbij zee vormt zich echter ook het giftige kopercarbonaat en dat wordt door regen weggespoeld. Dat houdt in dat ook alles van de goten en hemelwaterafvoeren van koper gemaakt moeten worden.

 
Bij toepassing van een koper dak moet er voor gezorgd worden dat het metaal vrij kan werken en dat de wind het niet op kan tillen. De naden worden gevouwen, staande of platte dubbele vouwnaden, en het geheel wordt met klangen bevestigd. Solderen wordt zoveel mogelijk vermeden omdat dit zwakke plekken zijn. 

 
Stalen dakbedekking

Stalen dakplaten worden vooral als de trapezium gevormde platen toegepast, ook wel damwandplaten genoemd, om de overspanning tussen de spanten te overbruggen. Daarover heen komt dan het isolatiepakket en de uiteindelijke dakbedekking. Maar staal wordt ook als buitenplaat van sandwichelementen toegepast, die in hun geheel een flinke overspanning kunnen overbruggen.

 
 
 
Zinken dakbedekking

 
De levensduur van een zinken dak ligt tussen 80 tot 150 jaar. Vroeger werd voor een zinken dak vooral roeflatten gebruikt, zwaluwstaartvormige latten die het werken van het zink mogelijk moeten maken en die op het beschot worden geschroefd. Een moderne methode voor een zinken dak met felsnaden wordt tegenwoordig veel gebruikt. Felsnaden zijn naden waarvan de aansluitende zinken banen om klangen worden gevouwen. Voor dit werk zijn er zelfs felssluitmachines ontwikkeld.

Vroeger was riet de goedkoopste dakbedekking. Maar sinds dat de verhouding tussen de kosten voor personeel en de materiaalkosten is omgedraaid, zien we rieten daken alleen nog maar op de luxere huizen en boerderijen.

Het rietpakket van het rieten dak levert alle benodigde eigenschappen voor een behaaglijk binnenklimaat. Het rietpakket, dat circa 28 tot 30 centimeter dik is, heeft een warmtegeleidingscoëfficiënt van 0,20 W/m·K en is met die dikte waterkerend. Het is alleen niet brandwerend.

 
Open en gesloten daksysteem
Vanwege het brandgevaar van het rieten dak is er vanuit het van oudsher toegepaste open daksysteem het gesloten daksysteem ontwikkeld. De traditionele kap bestond uit bomen met daarover heen latten. Om die latten heen werden de draden geslagen. Het gesloten daksysteem wordt ook wel het schroefdak genoemd, omdat het dak gewoon met een dakbeschot van steenwol wordt afgewerkt en de draden in het beschot worden geschroefd.

 
Levensduur
Meerdere factoren bepalen gezamenlijk de levensduur van een rieten dak, zoals de hellingshoek en de lengte van het dak, maar natuurlijk ook de kwaliteit van het riet.

 
 
 
Kunstriet
Vanuit de rietdekkersbranche zelf is het rietdekken met kunstriet geïntroduceerd. Kunstriet geldt als onbrandbaar, het verkleurt en rot niet en vogels laten het kunstriet met rust. Daarmee vervalt veel periodiek onderhoud.

Platte daken die vanwege slecht afschot vol water zijn, zijn niet wat we verstaan onder waterdaken. Nee, waterdaken worden echt ontworpen met het doel water op te slaan. Hier kunnen meerdere motieven een rol spelen, zoals de koeling die het in de zomer geeft, bluswater (bij brand), spoelwater (sanitair) of sproeiwater (daktuinen) te bufferen, ontlasting van het rioolstelsel.

 
Het waterdak kan naast die functionele toepassingen ook een esthetische functies krijgen in een daktuin, of gewoon als mooi waterdak. Bij een esthetisch waterdak blijft het open en toegankelijk. Een waterdak dat puur functioneel wordt toegepast, kan ook weggewerkt worden onder het uiteindelijke dak en is dus niet in het zicht.

 
Naast permanente waterberging kan een waterdak ook voor tijdelijke waterberging worden gebruikt. Deze waterdaken dienen er dan vooral voor om het rioolstelsel tijdelijk te ontzien. Tijdelijke waterdaken zijn altijd open toegankelijke daken. De hemelwaterafvoer van waterdaken werkt natuurlijk anders dan een normaal dak. Het Franse Ecopluie heeft zich daarin al bewezen.

 
De hoeveelheid water die een waterdak kan opvangen varieert van 750 mm bij een permanent waterdak, op tijdelijke daken is dat minder, zo’n 200 mm. Een waterbuffersysteem zorgt voor de opslag. Vanuit de tuinbouw en weg- en waterbouw zijn er systemen voor waterdaken ontstaan zoals  holle kunststof units, kunststof kratten of een open steenslagfundatie.

 
Bron: afstudeeronderzoek Angelle Elshot 

A
APP: atactisch polypropyleen, waarmee bitumen gemodificeerd wordt.

 
B 
Bitumen: residu van aardolie.

 
D
Dakbedekking: afwerking van dak, de gehele opbouw zorgt voor afsluiting tegen het weer.

 
Dakpan: keramische of betonnen dakelementen van kleine afmeting, die in elkaar grijpend de dakafwerking vormen.

 
Daktuin: dak dat als tuin wordt gebruikt. Hoeft niet noodzakelijk een groendak te zijn.

 
Drainagelaag: laag in groendak dat de afwatering regelt.

 
E
EPDM: ethyleen propyleen dieen monomeer, synthetisch rubber.

 
EVA: ethyleen vinyl acetat terpolymeer, bevat geen weekmakers en chloriden. 

 
F 
Felsnaad: langsnaad waarbij metalen dakbedekkingbanen om een klang en elkaar worden dicht gefelsd.

 
Felsmachine: machine voor machinaal dichtfelsen van langsnaden.

 
Filterlaag: laag in groendak die grove onzuiverheden uit het regenwater filtert.

 
G 
Glazen dak: glasdak, waarbij glas als dakafwerking is gebruikt.  

 
Groendak: dak waarop planten als sedum, kruiden of zelfs gras, struiken en bomen groeien.

 
L 
Lei: een dun, vaak rechthoekig, stuk van oorspronkelijk bepaalde soorten lei of ander gesteente welke dat gemakkelijk in dunne platen gespleten kan worden. Tegenwoordig bestaan er in dezelfde vorm ook zinken, houten of kunststof leien.

 
P 
PVC: polyvinylchoride, als dakbedekking met weekmakers en een UV-stabilisator.

 
Parkeerdak: dak dat als parkeerlaag wordt gebruikt.

 
R 
Retentiedak: groendak of waterdak dat regenwater opslaat en daarmee de piekafvoer naar het rioolstelsel vermindert.

 
Roeflat: toegepast in roevensysteem, zwaluwstaartvormige lat die het werken van de metalen dakbanen toelaat.

 
Roeven: systeem bij metalen dakbedekking, waarbij de banen om een roeflat worden gevouwen.

 
S 
SBS: styreen butadieen styreen, waarmee bitumen gemodificeerd wordt.  

 
Shingles:  een vaak rechthoekig stuk van oorspronkelijk bitumen, die elkaar overlappen. Tegenwoordig bestaan er in dezelfde vorm ook zinken, houten of kunststof shingles.

 
Substraatlaag: laag in groendak waarop de vegetatie kan hechten en groeien.

 
V 
Vegetatielaag: toplaag in groendak, kan bestaan uit mos, sedum, gras, kruiden.
 
 
W 
Waterdak: dak waarop tijdelijk of permanent water wordt opgeslagen.